أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

36

قانون ( فارسى )

كشيد ، حدس بزن كه تب روزانهء پيدا شده سببش بندآمدنيها است . بويژه اگر در حال پايين آمدن درجهء تب بيمار هيچ عرق نكرد و رطوبتى بر بدنش ننشست بدان ! كه حتما سبب تب بندآمدنيهاى درونى است . نشانيهاى ديگر نيز هستند كه حدس و گمان را به يقين تبديل مىكنند و از اين قرارند : 1 - اگر نشانيهاى پرشدگى در بدن بيمار خودنمايى مىكنند ، 2 - اگر بيمار تن پرخون دارد و پرخونى بدنش بر تو آشكار است و مىدانى كه بدن بيمار خون بسيار توليد مىكند ، 3 - اگر بيمار داراى خلط غليظ و لزج است ، 4 - و اگر بندآمدنى سببش خلط غليظ و يا خلط لزج و يا خلط غليظ و لزج است ، نشانيهاى هر دو حالت معلومند ، كه بدن باد كرده نيست ، تير كشيدن و كش رفتن بدن وجود ندارد ، رخساره سرخ رنگ نشده و خلاصه علامتهاى پر شدن زياد از خون در ميان نيست . اما اگر مسأله مربوط به غلظت و لزجى خلط جمع آمده در درون نيست كه سبب راه‌بندان شده باشد ، بلكه بسيارى ماده است و پرشدگى مجراها از مادهء به وجودآورندهء بندآمدنيها است ، بادكردگى ، كشيدگى ، عرق‌ريزى زياد ، سرخى رنگ چهره و غيره - كه در بدن آشكار مىشوند - تو را رهنمونى مىكنند . 5 - اگر بندآمدنى درونى بسيار زياد و به افراط باشد ، نبض بيمار كوچك مىزند . 6 - اگر بسيار بيشتر از حد متوقع نباشد ، ممكن است نبض كوچك نشود . و احتمال دارد كه كوچك شود . علاج اگر تشخيص دادى كه تب روزانه از اثر بسيار جمع شدن خلط و پرشدگى اندامان درونى است ، حتما بايد به رگ‌زنى و پاكسازى بيمار همت گمارى ! و اگر رگ نزدى و حالت تب خود به خود دست برداشت ، چه بهتر . اگر در حال رگ زدن تن بيمار را تب در بر گرفت ، رگ زدن را متوقف كن ! مگر اينكه ناگزير از رگ زدن باشى . رگ زدن ممكن است سبب شود كه خلط را به جريان اندازد و خلطها را درهم بياميزد . پس اگر ممكن است رگ زدن را به كار مگير ! اما اگر هيچ چاره‌اى جز رگ زدن نبود ، نبايد رگ‌زنى و پاكسازى را به تأخير اندازى . بعد از پاكسازى لازم وسايلى را به كار گير كه بندآمده‌ها را باز كند و داخل لوله رگها را لاروبى و پاكسازى كند . به ياد داشته باش ! قبل از پاكسازى لازم به باز كردن بندآمده و پاك نمودن مجراها اقدام مكن ؛ زيرا ممكن است خلطهايى كه هنوز پاكسازى نشده‌اند يكباره جذب شوند و به برخى از مجراهاى ميان رگها راه يابند و در آنجا چنگ بزنند و از بيرون آمدن ابا كنند ؛ كه در اين حالت خطر زياد است و ممكن است اگر خلط لگام گسيخته غليظ باشد ، راه‌بندانهاى ديگرى ايجاد